White House / IANS

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC)નું વિસ્તરણ કરીને તેમાં ભારતને સામેલ કરવાની માગને અમેરિકી કોંગ્રેસમાં ફરી સમર્થન મળ્યું છે. અમેરિકી સાંસદોએ દલીલ કરી કે સુરક્ષા પરિષદનું વર્તમાન સત્તાકીય માળખું આજની વૈશ્વિક ભૂરાજકીય વાસ્તવિકતાઓને પ્રતિબિંબિત કરતું નથી.

બુધવારે (સ્થાનિક સમય મુજબ) સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં સુધારા અંગે હાઉસ ફોરેન અફેર્સ કમિટીની સુનાવણી દરમિયાન સાંસદ અમી બેરાએ કહ્યું કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં કોઈપણ અર્થપૂર્ણ સુધારો કરવો હોય તો સુરક્ષા પરિષદની રચના પર પણ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. તેમણે કાયમી સભ્યપદ માટે વિચારણા થવી જોઈએ તેવા દેશોમાં ભારતનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કર્યો.

બેરાએ કહ્યું, "જો આપણે આજની દુનિયાની વાસ્તવિકતાઓને પ્રતિબિંબિત કરતું સંયુક્ત રાષ્ટ્ર બનાવતા હોત, તો તેની રચના ઘણી અલગ હોત." તેમણે નોંધ્યું કે સુરક્ષા પરિષદનું કાયમી સભ્યપદ હજુ પણ "1945માં દુનિયા જેવી હતી" તેને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

તેમણે સુરક્ષા પરિષદના વિસ્તરણ માટેના પ્રસ્તાવોનો ઉલ્લેખ કરતાં G4 દેશો એટલે કે "બ્રાઝિલ, જર્મની, ભારત અને જાપાનને સામેલ કરવા"ની વાત કરી.

આ ટિપ્પણીઓ "United Nations Accountability and Reform: Advancing an America First Foreign Policy Through Strategic Diplomacy and Burden Sharing" શીર્ષક હેઠળ યોજાયેલી સુનાવણી દરમિયાન કરવામાં આવી હતી. આ સુનાવણીમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં અમેરિકાના રાજદૂત માઇક વોલ્ટ્ઝ અને યુએન મેનેજમેન્ટ એન્ડ રિફોર્મ માટેના રાજદૂત જેફ્રી બાર્ટોસે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા સંયુક્ત રાષ્ટ્રની વ્યવસ્થામાં સુધારા માટે કરવામાં આવી રહેલા પ્રયાસોનો બચાવ કર્યો હતો.

બેરાના સવાલનો જવાબ આપતાં વોલ્ટ્ઝે સ્વીકાર્યું કે સુરક્ષા પરિષદ હવે વર્તમાન વૈશ્વિક વાસ્તવિકતાઓને સંપૂર્ણપણે પ્રતિબિંબિત કરતી નથી. જોકે, તેમણે ચેતવણી આપી કે તેમાં સુધારો કરવો રાજકીય રીતે મુશ્કેલ છે.

સુરક્ષા પરિષદના પાંચ કાયમી સભ્યો અમેરિકા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, રશિયા અને ચીનનો ઉલ્લેખ કરતાં વોલ્ટ્ઝે કહ્યું, "મને એ બાબતની ચિંતા છે કે P5 આજની દુનિયાને પ્રતિબિંબિત કરતું નથી."

તેમણે કહ્યું, "વધુ ચૂંટાયેલા સભ્યો ઉમેરવાના પ્રસ્તાવો આવ્યા છે. કેટલાક દેશોને કાયમી સભ્યપદ આપવું પરંતુ વીટોનો અધિકાર ન આપવો, તેવા પ્રસ્તાવો પણ થયા છે. સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારા અંગે વિવિધ પ્રકારના વિચારો સામે આવ્યા છે."

વોલ્ટ્ઝે વધુમાં જણાવ્યું કે સુરક્ષા પરિષદમાં ફેરફાર અંગેની ચર્ચા સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવની ચાલી રહેલી "UN80" સુધારા પહેલથી અલગ છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર કાયમી સભ્યપદના વિસ્તરણ અંગે મોટી વૈશ્વિક શક્તિઓ વચ્ચે "ખૂબ ઓછી સહમતી" છે.

તેના બદલે તેમણે દલીલ કરી કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં ફેરફારો દ્વારા વધુ તાત્કાલિક સુધારા શક્ય છે. તેમના મતે મહાસભામાં દાયકાઓથી વિવિધ જવાબદારીઓ અને આદેશો ઉમેરાતા રહ્યા છે, પરંતુ તેની પૂરતી સમીક્ષા કરવામાં આવી નથી.

વોલ્ટ્ઝે કહ્યું, "આપણે સૌથી વધુ સુધારા મહાસભામાં થતી કામગીરી દ્વારા કરી શકીએ છીએ." તેમણે દલીલ કરી કે સતત વધતા આદેશો અને જવાબદારીઓના કારણે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની અમલદારશાહી અને ખર્ચમાં વધારો થયો છે.

બાર્ટોસે છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં અમેરિકી મિશન દ્વારા કરવામાં આવેલા કેટલાક વ્યવસ્થાપન સુધારાઓને સફળ ગણાવ્યા હતા. તેમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની બજેટ પ્રક્રિયામાં કરાયેલા ફેરફારોનો પણ સમાવેશ થાય છે.

તેમણે જણાવ્યું કે વર્ષોના નિષ્ફળ પ્રયાસો બાદ અમેરિકાએ અન્ય સભ્ય દેશો સાથે મળીને સંયુક્ત રાષ્ટ્રની ક્રેડિટ સિસ્ટમમાં સુધારો કરવા માટે કામ કર્યું હતું.

બાર્ટોસે કહ્યું, "અમેરિકાના નેતૃત્વ હેઠળ ક્રેડિટ સિસ્ટમમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો." તેમણે તેને ઉદાહરણ તરીકે રજૂ કરતાં કહ્યું કે સંસ્થાની જટિલતા હોવા છતાં સહમતી આધારિત વાટાઘાટો દ્વારા સંસ્થાકીય ફેરફારો શક્ય છે.

સુનાવણીમાં મુખ્યત્વે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ખર્ચમાં ઘટાડો કરવા, શાંતિરક્ષા કામગીરીને વધુ સુવ્યવસ્થિત બનાવવા અને સંસ્થાને આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ તથા સુરક્ષા જાળવવાના તેના "મુખ્ય હેતુ" તરફ ફરી કેન્દ્રિત કરવાના પ્રયાસો પર ચર્ચા થઈ હતી.

ભારત લાંબા સમયથી વિસ્તૃત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી સભ્યપદની માગ કરી રહ્યું છે. ભારતનું કહેવું છે કે સુરક્ષા પરિષદની વર્તમાન રચના હવે આજની વૈશ્વિક ભૂરાજકીય વાસ્તવિકતાઓને પ્રતિબિંબિત કરતી નથી.

નવી દિલ્હીનું કહેવું છે કે વિશ્વનો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દેશ, સૌથી મોટું લોકતંત્ર, એક મોટી અર્થવ્યવસ્થા અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના શાંતિરક્ષા અભિયાનોમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપનાર દેશ હોવાના કારણે ભારત કાયમી બેઠક માટે યોગ્ય દાવેદાર છે.

ભારત બ્રાઝિલ, જર્મની અને જાપાન સાથે G4 જૂથનો ભાગ છે. આ જૂથ સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી અને બિન-કાયમી બંને પ્રકારની બેઠકોની સંખ્યા વધારવાની હિમાયત કરે છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના અનેક સભ્ય દેશોનું વ્યાપક સમર્થન હોવા છતાં સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારા અંગેની વાટાઘાટો વર્ષોથી અટવાયેલી છે. કેટલાક દેશોના વિરોધ અને હાલના કાયમી સભ્યો વચ્ચે સુધારાના માળખા અંગે સહમતીના અભાવને કારણે આ પ્રક્રિયા આગળ વધી શકી નથી.

ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"