FIH વર્લ્ડકપ મેચના સ્ટેડિયમમાં ભારતીય સ્પોન્સર કંપનીના બ્રાન્ડ લોગો / Prabhjot Singh
જો ઓલિમ્પિક્સ અને વર્લ્ડ કપ જેવી મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય રમતગમતની સ્પર્ધાઓ કમાણીનું મોટું માધ્યમ હોય છે, તો તેમને આર્થિક સહાય સ્પોન્સર્સ અને ટીવી રાઇટ્સ બંનેમાંથી મળે છે. હાલમાં યોજાઈ રહેલા પુરુષ અને મહિલા FIH વર્લ્ડ કપમાં પણ કોઈ ટાઇટલ સ્પોન્સર નથી.
એક સમય હતો જ્યારે ભારતનું હીરો ગ્રુપ વિશ્વભરની તમામ મોટી FIH ટૂર્નામેન્ટ્સનું ટાઇટલ સ્પોન્સર હતું. જોકે હવે હીરો ગ્રુપ અને તેની નવી ઇલેક્ટ્રિક ટૂ-વ્હીલર બ્રાન્ડ VIDA નેધરલેન્ડ્સ અને બેલ્જિયમમાં યોજાઈ રહેલા FIH વર્લ્ડ કપના મુખ્ય સ્પોન્સર્સમાં સામેલ છે. આ ઉપરાંત અન્ય ભારતીય કંપનીઓ પણ મુખ્ય સ્પોન્સર્સની યાદીમાં સ્થાન ધરાવે છે.
ગુજરાત સ્થિત વૈશ્વિક સ્તરની સહકારી સંસ્થા અમૂલ પણ FIH વર્લ્ડ કપના મુખ્ય સ્પોન્સર્સમાં સામેલ છે. આ ઉપરાંત અન્ય ભારતીય કોર્પોરેટ હાઉસ JSW પણ FIHની આ સ્પર્ધાના મુખ્ય સ્પોન્સર્સમાં છે.
નેધરલેન્ડ્સની રોયલ નેધરલેન્ડ્સ હોકી બોર્ડ માટે રાબોબેંક લાંબા સમયથી નેધરલેન્ડ્સમાં તેમજ નેધરલેન્ડ્સની બહાર યોજાતી FIHની મોટી ટૂર્નામેન્ટ્સનું સ્પોન્સર રહ્યું છે.
પુરુષ અને મહિલા FIH વર્લ્ડ કપ અથવા બંનેની સંયુક્ત ટૂર્નામેન્ટ્સ FIFA વર્લ્ડ કપની સરખામણીમાં ઘણી નાની છે. તેમ છતાં, ઇંગ્લેન્ડ, સ્પેન, ફ્રાન્સ, ઓસ્ટ્રેલિયા, પાકિસ્તાન અને ન્યૂઝીલેન્ડ જેવા અન્ય મોટા હોકી રમતા દેશોની કોર્પોરેટ કંપનીઓ તરફથી મળતો પ્રતિસાદ નબળાથી લઈને મર્યાદિત રહ્યો છે.
હોકીના દિગ્ગજ રિચર્ડ ચાર્લ્સવર્થ પણ સ્વીકારે છે કે ફીલ્ડ હોકીને ફૂટબોલની સરખામણીમાં રાજ્ય સરકારો અને કોર્પોરેટ ક્ષેત્રનું સમર્થન મળતું નથી. તેઓ કહે છે કે ઓસ્ટ્રેલિયન મીડિયા પણ ફીલ્ડ હોકીને પૂરતું સ્થાન આપતું નથી. તેઓ ઓસ્ટ્રેલિયામાં આ રમત અંગે જાગૃતિ વધારવા અને તેના અનુયાયીઓની સંખ્યા વધારવાના હેતુથી ઓસ્ટ્રેલિયન મીડિયાના પ્રતિનિધિ તરીકે અહીં આવ્યા છે.
ઇન્ટરનેશનલ હોકી ફેડરેશન, જેને FIH તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, હવે ટૂર્નામેન્ટ્સના આયોજનમાં વધુને વધુ સીધી ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. તેના કારણે રાષ્ટ્રીય અને ખંડીય હોકી ફેડરેશન્સની પોતાની સ્વતંત્ર ટૂર્નામેન્ટ યોજવામાં ભૂમિકા મર્યાદિત થઈ રહી છે. FIH જ્યારે પોતાની સ્પોન્સર્ડ ટૂર્નામેન્ટ ફાળવે છે ત્યારે તેમાં પોતાનો હિસ્સો પણ ઇચ્છે છે.
FIHનું કેલેન્ડર પણ સતત વ્યસ્ત બનતું જઈ રહ્યું છે. જેના કારણે ખંડીય અથવા રાષ્ટ્રીય ફેડરેશન્સને પોતાની ટૂર્નામેન્ટ્સનું આયોજન કરવા માટે બહુ ઓછી અથવા લગભગ કોઈ જગ્યા મળતી નથી.
રિચર્ડ ચાર્લ્સવર્થ કહે છે કે હોકીને ફૂટબોલની સરખામણીમાં સ્પોન્સરશિપ ખૂબ ઓછી મળે છે, કારણ કે ફૂટબોલની જનમાનસમાં પહોંચ ઘણી વધારે છે. તેમના મતે ફૂટબોલના ખેલાડીઓ વધુ દર્શકો ખેંચે છે અને તેની મોટી ટૂર્નામેન્ટ્સને અનેક કોર્પોરેટ હાઉસ સ્પોન્સર કરે છે.
યુરોપિયન હોકીનું વર્ચસ્વ જળવાઈ રહેવા પાછળ અનેક કારણો છે. તેમાં સૌથી મહત્વનું કારણ ભૌગોલિક સ્થિતિ છે. યુરોપમાં દેશો વચ્ચેનું અંતર ઓછું હોવાથી ખેલાડીઓ માટે એકસાથે ભેગા થવું અને તાલીમ લેવી સરળ છે. જર્મની, બેલ્જિયમ અને નેધરલેન્ડ્સના ખેલાડીઓને સપ્તાહના અંતે પણ સાથે મળીને તાલીમ અને પ્રેક્ટિસ કરવાનો ફાયદો મળે છે. તેની સામે ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા વિશાળ દેશ માટે અંતર ઘણું વધારે હોવાથી ખેલાડીઓનું નિયમિત રીતે ભેગા થઈને તાલીમ લેવું મુશ્કેલ બને છે.
કોર્પોરેટ કંપનીઓ માટે સ્પોન્સરશિપમાં જોડાવાનું એક મહત્વનું કારણ એ છે કે તેમને તેનાથી કેટલો પ્રચાર અને લાભ મળે છે. કંપનીઓ ત્યારે જાહેરાતમાં રોકાણ કરે છે જ્યારે તેમને તેના બદલામાં મોટા પ્રમાણમાં બ્રાન્ડ માઇલેજ મળવાની ખાતરી હોય. વિશ્વની અગ્રણી ટૂ-વ્હીલર ઉત્પાદક કંપની તરીકે હીરો ગ્રુપે વિશ્વભરના બજારમાં પોતાના ઉત્પાદનોના વેચાણ માટે આ પ્રકારની સ્પોન્સરશિપનો ઉપયોગ કર્યો છે.
અમૂલ પણ હીરો સાથે વૈશ્વિક રમતગમતની ટૂર્નામેન્ટ્સના સ્પોન્સર તરીકે જોડાઈ છે, કારણ કે તેના ડેરી સહિતના ઉત્પાદનો હવે વિશ્વભરમાં ગ્રાહકો ધરાવે છે. JSWની બાબતમાં પણ આ જ કારણ લાગુ પડે છે.
કોર્પોરેટ કંપનીઓ ઉપરાંત હોકી ઇન્ડિયાને રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર તરફથી પણ મોટું સમર્થન મળતું રહ્યું છે. ઉદાહરણ તરીકે, છેલ્લા બે દાયકાથી ઓડિશા ભારતીય હોકીનું સૌથી મોટું સ્પોન્સર રહ્યું છે. ઉત્તર પ્રદેશ, ઝારખંડ, છત્તીસગઢ અને તમિલનાડુ જેવા અન્ય રાજ્યો પણ ઓડિશાના મોડલને અનુસરવાનો પ્રયાસ કરી ચૂક્યા છે.
હવે પંજાબ પણ હોકીના સ્પોન્સર્સની આ યાદીમાં જોડાયું છે. પંજાબે આ વર્ષે ઓક્ટોબર-નવેમ્બરમાં મોહાલી અને જલંધર ખાતે એશિયન ચેમ્પિયન્સ ટ્રોફી હોકી ટૂર્નામેન્ટ યોજવાની ઓફર કરી છે. આ ટૂર્નામેન્ટમાં આગામી એશિયન ગેમ્સમાં ભાગ લેનારી ટોચની છ ટીમો રમશે.
ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login