ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ભારતની સ્પેસ ઇકોનોમી 40-45 અબજ ડોલર સુધી પહોંચશે
2026ના મધ્ય સુધીમાં 52 નોન-ગવર્નમેન્ટ એન્ટિટીઝ (NGEs)ને 113 મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેમાં સેટેલાઇટ ઓપરેશન, પેલોડ સ્થાપના અને લોન્ચ સેવાઓ માટે 18 સ્ટાર્ટઅપ્સનો સમાવેશ થાય છે.
-
IANS(ગુજરાતી) - Sun, 23, Aug 2026
- 04:35 EDT
- 23
સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસનું વિક્રમ-1 લોન્ચ વ્હીકલ / IANS/X/@SkyrootA
ભારતની સ્પેસ ઇકોનોમી હાલમાં 9 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી ગઈ છે અને આગામી દાયકામાં તે 40-45 અબજ ડોલર સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. સરકારના તાજેતરના આંકડા અનુસાર, મજબૂત સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ અને નીતિગત સુધારાઓને કારણે દેશના સ્પેસ ક્ષેત્રનો ઝડપથી વિકાસ થઈ રહ્યો છે.
રવિવારે ભારતે નેશનલ સ્પેસ ડેની ઉજવણી કરી ત્યારે દેશનું સ્પેસ ઇકોસિસ્ટમ ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું હોવાનું સામે આવ્યું છે. 2014માં દેશમાં માત્ર એક રજિસ્ટર્ડ સ્પેસ સ્ટાર્ટઅપ હતું, જ્યારે 2026માં ઓગસ્ટ સુધીમાં તેની સંખ્યા વધીને લગભગ 440 થઈ ગઈ છે.
ભારતના સ્પેસ ક્ષેત્રમાં ખાનગી રોકાણમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. 2021-22માં ખાનગી રોકાણ 100.5 મિલિયન ડોલર હતું, જે 31 માર્ચ 2026 સુધીમાં લગભગ છ ગણું વધીને 618.5 મિલિયન ડોલર થયું છે. માત્ર 2026 દરમિયાન જ આ ક્ષેત્રમાં 187 મિલિયન ડોલરનું રોકાણ નોંધાયું છે.
2026ના મધ્ય સુધીમાં 52 નોન-ગવર્નમેન્ટ એન્ટિટીઝ (NGEs)ને કુલ 113 મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. તેમાં સેટેલાઇટ ઓપરેશન, પેલોડ સ્થાપના અને લોન્ચ સેવાઓ સાથે જોડાયેલા 18 સ્ટાર્ટઅપ્સનો સમાવેશ થાય છે.
ભારતે 2020માં સ્પેસ ક્ષેત્રને ખાનગી કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે ખોલ્યું હતું. આ નિર્ણયથી સેટેલાઇટ, લોન્ચ સિસ્ટમ અને સ્પેસ એપ્લિકેશન સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ખાનગી ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન મળ્યું હતું. આ સાથે ભારતના સ્પેસ ક્ષેત્રને વધુ વ્યાપક રાષ્ટ્રીય ઇકોસિસ્ટમ તરફ આગળ વધારવાનો માર્ગ ખુલ્યો.
ભારતીય સ્પેસ પોલિસી 2023 દ્વારા સ્પેસ ક્ષેત્રની સમગ્ર વેલ્યુ ચેઇનમાં ખાનગી ભાગીદારીને વધુ વિસ્તરણ આપવામાં આવ્યું. આ નીતિમાં ન્યૂસ્પેસ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (NSIL) અને ઇન્ડિયન નેશનલ સ્પેસ પ્રમોશન એન્ડ ઓથોરાઇઝેશન સેન્ટર (IN-SPACe)ની ભૂમિકા અને જવાબદારીઓ પણ નક્કી કરવામાં આવી છે.
ISROની કોમર્શિયલ શાખા NSIL લોન્ચ, સેટેલાઇટ અને સ્પેસ આધારિત સેવાઓ પૂરી પાડે છે તેમજ ISROની ટેક્નોલોજી ભારતીય ઉદ્યોગોને ટ્રાન્સફર કરે છે. NSILની આવક 2021-22માં 321.77 કરોડ રૂપિયા હતી, જે 2024-25ના નાણાકીય વર્ષમાં વધીને 3,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુ થઈ ગઈ છે. આ આંકડા ભારતના સ્પેસ કાર્યક્રમના વધતા કોમર્શિયલાઇઝેશનને દર્શાવે છે.
IN-SPACe સિંગલ-વિન્ડો મિકેનિઝમ દ્વારા ખાનગી કંપનીઓને સ્પેસ ક્ષેત્રમાં પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. 31 જાન્યુઆરી 2026 સુધીમાં IN-SPACe દ્વારા ISROની 71 ટેક્નોલોજી ઉદ્યોગો અને સ્ટાર્ટઅપ્સને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી છે.
સ્પેસ ક્ષેત્રમાં વિદેશી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ફેબ્રુઆરી 2024માં FDIના નિયમોમાં પણ સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા. સેટેલાઇટ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ઓપરેશન માટે 74 ટકા સુધીનું FDI ઓટોમેટિક રૂટ હેઠળ મંજૂર છે. લોન્ચ વ્હીકલ અને સ્પેસપોર્ટ માટે 49 ટકા અને સેટેલાઇટ તથા ગ્રાઉન્ડ-સેગમેન્ટના ઘટકો માટે 100 ટકા સુધીનું FDI મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે.
ભારતના ખાનગી સ્પેસ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવા માટે સરકાર દ્વારા વિવિધ નાણાકીય યોજનાઓ પણ શરૂ કરવામાં આવી છે. IN-SPACe Seed Fund Scheme શરૂઆતના તબક્કાના સ્પેસ સ્ટાર્ટઅપ્સને સહાય પૂરી પાડે છે. જ્યારે 1,000 કરોડ રૂપિયાનો Venture Capital Fund વિકાસ માટે જરૂરી મૂડી ઉપલબ્ધ કરાવે છે. આ ઉપરાંત, 500 કરોડ રૂપિયાનો Technology Adoption Fund સ્પેસ ટેક્નોલોજીના વધુ વ્યાપક ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપે છે.
આ ઉપરાંત, Satellite Bus as a Service (SBaaS) Scheme માટે 75 કરોડ રૂપિયાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. આ યોજના સેટેલાઇટ બસ ક્ષમતાના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બનાવવામાં આવી છે.
છેલ્લા ત્રણ વર્ષ દરમિયાન એટલે કે જુલાઈ 2023થી જૂન 2026 વચ્ચે ભારતે સફળતાપૂર્વક 12 લોન્ચ વ્હીકલ મિશન પૂર્ણ કર્યા છે. આ મિશન દ્વારા 11 રાષ્ટ્રીય સેટેલાઇટ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ગ્રાહકો માટેના 9 સેટેલાઇટને અવકાશમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા.
આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ભારતનું સ્પેસ ક્ષેત્ર હવે માત્ર સરકારી સંસ્થાઓ પૂરતું મર્યાદિત રહ્યું નથી. ખાનગી કંપનીઓ, સ્ટાર્ટઅપ્સ, રોકાણ અને નવી નીતિઓના સહયોગથી ભારત એક મજબૂત અને વ્યાપક સ્પેસ ઇકોસિસ્ટમ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"
Leave A Comment
Related
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
E Paper
Video
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login