ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
આયુર્વેદને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નીતિ આયોગ દ્વારા વૈશ્વિક લાઇસન્સિંગ માળખાનો પ્રસ્તાવ
ઉપલબ્ધતા, સ્વીકાર્યતા અને પ્રચારના ત્રણ આધારસ્તંભ પર તૈયાર કરાયો માર્ગ નકશો
-
IANS(ગુજરાતી) - Fri, 03, Jul 2026
- 02:51 EDT
- 28
પ્રતીકાત્મક તસ્વીર / IANS
નીતિ આયોગે 2 જુલાઈએ આયુર્વેદને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ વ્યાપક બનાવવાના હેતુથી એક વ્યૂહાત્મક રોડમેપ જાહેર કર્યો છે. આયોગનું કહેવું છે કે આયુર્વેદનો વિશ્વવ્યાપી વિસ્તાર આરોગ્યસંભાળ, વેલનેસ પ્રોડક્ટ્સ અને મેડિકલ વેલ્યુ ટ્રાવેલ ક્ષેત્રમાં નવી તકો ઊભી કરી શકે છે તેમજ પરંપરાગત ચિકિત્સા ક્ષેત્રમાં ભારતને વૈશ્વિક નેતૃત્વની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે.
'સ્ટ્રેટેજિક રોડમેપ ફોર મેકિંગ આયુર્વેદા ગ્લોબલ' શીર્ષક હેઠળ પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતમાં આયુર્વેદ પહેલેથી જ સારી રીતે માન્યતા પ્રાપ્ત અને નિયમિત પરંપરાગત ચિકિત્સા પદ્ધતિ છે. સરકારની વિવિધ પહેલ, દ્વિપક્ષીય સહયોગ અને શૈક્ષણિક ભાગીદારીના કારણે આયુર્વેદની વૈશ્વિક પહોંચ સતત વધી રહી છે.
અહેવાલ મુજબ, હાલમાં લગભગ 30 દેશોમાં વિવિધ લાઇસન્સિંગ મોડલ, શૈક્ષણિક સહયોગ અને રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય નીતિઓમાં સમાવેશ દ્વારા આયુર્વેદને સત્તાવાર માન્યતા મળી છે.
તેમ છતાં, અહેવાલમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે વિશ્વભરમાં આયુર્વેદનો વિસ્તાર હજુ પણ અસમાન છે અને તેને વધુ વ્યાપક સ્વીકાર તથા સરળ ઉપલબ્ધતા માટે સુનિયોજિત વ્યૂહરચનાની જરૂર છે.
અહેવાલ અનુસાર, આયુર્વેદ આરોગ્ય સંબંધિત ઉત્પાદનો, વેલનેસ સેવાઓ અને મેડિકલ વેલ્યુ ટ્રાવેલના બજારોને પ્રોત્સાહન આપીને નોંધપાત્ર આર્થિક લાભ આપી શકે છે.
આ અભ્યાસમાં સેકન્ડરી રિસર્ચ સાથે સરકારના વિવિધ મંત્રાલયો, નિયમનકારી સંસ્થાઓ, ઉદ્યોગ સંગઠનો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, સંશોધન સંસ્થાઓ, ઉત્પાદકો, સેવા પ્રદાતાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ સાથે વ્યાપક ચર્ચા-વિચારણા કરવામાં આવી હતી.
નીતિ આયોગે જણાવ્યું કે આ રોડમેપ ત્રણ મુખ્ય આધારસ્તંભો – ઉપલબ્ધતા, સ્વીકાર્યતા અને પ્રચાર – પર આધારિત છે. તેમાં માનવસંસાધન વિકાસ, ઉત્પાદન અને નિકાસ, સંશોધન, શિક્ષણ, નિયમનકારી પાલન, વીમા આવરણ, સ્થાનિક સંસ્કૃતિને અનુરૂપ અપનાવવાની પ્રક્રિયા, બ્રાન્ડિંગ અને વૈશ્વિક ઓળખ જેવા ક્ષેત્રોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતમાં 3.55 લાખથી વધુ પ્રશિક્ષિત આયુર્વેદિક તબીબો ઉપલબ્ધ છે. જોકે, તેમાંના આશરે 95 ટકા નિષ્ણાતો હજુ પણ ભારતમાં જ કાર્યરત હોવાથી વિદેશમાં આયુર્વેદિક તબીબોની ઉપલબ્ધતા મર્યાદિત રહે છે.
અહેવાલ મુજબ, હાલમાં આયુર્વેદિક ઉત્પાદનોની નિકાસ લગભગ 150 દેશોમાં થાય છે. વર્ષ 2014માં 1.09 અબજ અમેરિકી ડોલર રહેલી નિકાસ વધીને 2023માં 2.16 અબજ અમેરિકી ડોલર સુધી પહોંચી છે. જોકે, નિયમનકારી મર્યાદાઓને કારણે મોટાભાગના આયુર્વેદિક ઉત્પાદનો વિદેશમાં ડાયટરી સપ્લિમેન્ટ તરીકે વેચાય છે, જેના કારણે તૈયાર આયુર્વેદિક ઔષધિઓની નિકાસ મર્યાદિત રહે છે.
અહેવાલમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે હાલમાં વિશ્વના લગભગ 70 દેશોમાં આયુર્વેદ સંબંધિત સંશોધન ચાલી રહ્યું છે. તેને વૈશ્વિક સંસ્થાઓ વચ્ચેના સહયોગ અને જામનગર સ્થિત વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના ગ્લોબલ ટ્રેડિશનલ મેડિસિન સેન્ટરનો આધાર મળી રહ્યો છે. ભારતે અત્યાર સુધી 32 દેશોના 277 આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને શિષ્યવૃત્તિ આપી છે અને વિદેશી યુનિવર્સિટીઓમાં આયુષ શૈક્ષણિક ચેર પણ સ્થાપી છે. જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે એકસમાન આયુર્વેદ અભ્યાસક્રમ વિકસાવવાની પ્રક્રિયા હજુ ચાલુ છે.
ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"
Leave A Comment
Related
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
E Paper
Video
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login