પ્રતીકાત્મક તસ્વીર / AI Generated

કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI) આધારિત છેતરપિંડીના કેસોમાં ઝડપથી થઈ રહેલા વધારાને લઈને અમેરિકાની દ્વિપક્ષીય સેનેટ સમિતિએ ચેતવણી આપી છે કે ડીપફેક વીડિયો, અવાજની નકલ (વોઇસ ક્લોનિંગ) અને AI ચેટબોટ્સના કારણે ખાસ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકો અત્યંત આધુનિક પ્રકારની છેતરપિંડીનો ભોગ બની રહ્યા છે. આવી ટેક્નોલોજી આધારિત છેતરપિંડી ભારતમાં અને ભારતીય પ્રવાસી સમુદાયમાં પણ ઝડપથી વધી રહી હોવાથી આ મુદ્દો વૈશ્વિક સ્તરે મહત્વનો બની રહ્યો છે.

29 જુલાઈએ યોજાયેલી "ધ AI ડિસેપ્શન મશીન: ડીપફેક્સ, ચેટબોટ્સ એન્ડ ધ ન્યૂ ફ્રન્ટિયર ઓફ સિનિયર ફ્રોડ" શીર્ષક હેઠળની સુનાવણી દરમિયાન સેનેટ સ્પેશિયલ કમિટી ઓન એજિંગના અધ્યક્ષ રિક સ્કોટે જણાવ્યું કે 2025 દરમિયાન અમેરિકામાં 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોએ વિવિધ છેતરપિંડીમાં કુલ 7.7 અબજ ડોલર ગુમાવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે AIના કારણે ઠગાઈ વધુ વિશ્વસનીય અને ગુનેગારો માટે વધુ સરળ બની ગઈ છે.

રિક સ્કોટે કહ્યું, "AIનો ઉપયોગ કરીને ડીપફેક વીડિયો બનાવવામાં આવે છે, જેમાં નિષ્ણાતો અને જાણીતા લોકોનો દેખાવ બનાવી વરિષ્ઠ નાગરિકોને છેતરવામાં આવે છે. AI દ્વારા કોઈપણ વ્યક્તિના અવાજની નકલ પણ કરી શકાય છે, જેનો ઉપયોગ પરિવારજનોનો અવાજ બનાવી લોકોને ભયભીત કરીને છેતરવા માટે થઈ રહ્યો છે."

સમિતિના રેન્કિંગ સભ્ય કર્સ્ટન ગિલિબ્રાન્ડે જણાવ્યું કે AIમાં અનેક સકારાત્મક ઉપયોગો છે, પરંતુ ગુનેગારો તેનો અભૂતપૂર્વ પ્રમાણમાં દુરુપયોગ કરી રહ્યા છે.

તેમણે કહ્યું, "અમેરિકન નાગરિકોને પોતાની આંખો અને કાન પર વિશ્વાસ રાખી શકાય એવી સ્થિતિ મળવી જોઈએ. AI દ્વારા બનાવવામાં આવતી છેતરપિંડી જૂના પ્રકારના કૌભાંડો પણ વધુ વિશ્વસનીય અને સરળ બનાવી રહી છે." તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે તેમણે OpenAI અને Meta સહિતની અગ્રણી AI કંપનીઓને પત્ર લખીને વરિષ્ઠ નાગરિકો અને દિવ્યાંગ લોકો માટે ઉપલબ્ધ સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ અંગે માહિતી માંગી છે.

સુનાવણી દરમિયાન કેલિફોર્નિયાની ડેબોરા ડેલ માસ્ટ્રોએ પોતાની લાગણીસભર આપવીતી વર્ણવી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ઠગોએ તેમની દીકરીનો અવાજ AI દ્વારા ક્લોન કરીને પાંચ કલાક અને ત્રીસ મિનિટ સુધી તેમને વિશ્વાસ અપાવ્યો કે તેમની દીકરીનું અપહરણ થઈ ગયું છે.

ડેલ માસ્ટ્રોએ કહ્યું, "એ મારી દીકરીનો જ અવાજ હતો. હું સંપૂર્ણપણે વિશ્વાસમાં આવી ગઈ હતી." ફોન કરનારાએ દાવો કર્યો હતો કે મેક્સિકન ડ્રગ કાર્ટેલે તેમની દીકરીનું અપહરણ કર્યું છે અને ખંડણીની માંગ કરી હતી. તેમણે અંતે 5,400 ડોલર ટ્રાન્સફર કર્યા, પરંતુ પછી ખબર પડી કે તેમની દીકરી સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત હતી.

તેમણે કહ્યું, "એ મારા જીવનનો સૌથી ભયાનક દિવસ હતો. લોકોમાં આ અંગે જાગૃતિ લાવવાની અને મજબૂત સુરક્ષા વ્યવસ્થા ઉભી કરવાની જરૂર છે. જે લોકોને આવી છેતરપિંડી વિશે જાણકારી નથી, તેમનું રક્ષણ કેવી રીતે કરવું તે શોધવું પડશે."

લોસ એન્જલસના સર્જન ડૉ. ડેવિડ એમરોને જણાવ્યું કે ઠગોએ AIની મદદથી તેમનો ડીપફેક વીડિયો બનાવી ખોટી તબીબી પ્રોડક્ટનું સમર્થન કરતા હોવાનું દર્શાવ્યું હતું.

તેમણે કહ્યું, "તેમણે મારા નામ અને પ્રતિષ્ઠાનો ઉપયોગ કરીને એ જ લોકોને છેતર્યા, જેમની સેવા અને સુરક્ષા માટે મેં આખી કારકિર્દી સમર્પિત કરી છે." તેમણે ચેતવણી આપી કે આવી છેતરપિંડીને કારણે દર્દીઓ યોગ્ય સારવારમાં વિલંબ કરી શકે છે અને ડૉક્ટરો પ્રત્યેનો વિશ્વાસ પણ ઘટી શકે છે.

અમેરિકન બેન્કર્સ એસોસિએશનના રિસ્ક, ફ્રોડ અને સાયબર સુરક્ષા વિભાગના એક્ઝિક્યુટિવ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ પોલ બેન્ડાએ જણાવ્યું કે જનરેટિવ AI પરંપરાગત છેતરપિંડીને બદલી રહ્યું નથી, પરંતુ તેને વધુ મોટા પાયે અને વધુ અસરકારક બનાવી રહ્યું છે.

તેમણે કહ્યું, "જનરેટિવ AIના કારણે ખૂબ ઓછી ટેક્નિકલ કુશળતા ધરાવતા લોકો પણ સરળતાથી અને વિશ્વસનીય રીતે કોઈની ઓળખની નકલ કરીને છેતરપિંડી કરી શકે છે." તેમણે ઉમેર્યું કે બેન્કો હવે AI અને બિહેવિયરલ એનાલિટિક્સનો ઉપયોગ કરીને શંકાસ્પદ નાણાકીય વ્યવહારોની ઓળખ કરી રહી છે જેથી ગ્રાહકોના ખાતામાંથી પૈસા બહાર જાય તે પહેલાં જ છેતરપિંડી અટકાવી શકાય.

પોલ બેન્ડાએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે ટેક્નોલોજી કંપનીઓ અને ટેલિકોમ સેવા પ્રદાતાઓએ પણ આ જવાબદારી વહેંચવી જોઈએ, કારણ કે સૌથી અસરકારક સુરક્ષા એ છે કે ગુનેગારોને લોકો સુધી પહોંચીને તેમને છેતરવાની તક જ ન મળે.

સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાત મેથ્યુ ફેરારોએ વધુ જનજાગૃતિ, વિવિધ સરકારી એજન્સીઓ વચ્ચે મજબૂત સંકલન અને અસલી તથા બનાવટી ઓડિયો-વિડિયોને અલગ ઓળખી શકે તેવી AI ડિટેક્શન ટેક્નોલોજીના વ્યાપક ઉપયોગની ભલામણ કરી.

સુનાવણી દરમિયાન બંને પક્ષના સેનેટરોએ વરિષ્ઠ નાગરિકોને સુરક્ષિત રાખવા માટે અનેક કાયદાકીય પ્રસ્તાવો રજૂ કર્યા. તેમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરે એન્ટી-સ્કેમ વ્યૂહરચના તૈયાર કરવી, છેતરપિંડીના કેસો નોંધાવવા માટે કેન્દ્રિય પોર્ટલ બનાવવું, કાયદા અમલમાં મૂકતી એજન્સીઓને વિશેષ તાલીમ આપવી અને વૃદ્ધ વસ્તી પર AIની અસરનો અભ્યાસ કરવો જેવા પ્રસ્તાવોનો સમાવેશ થાય છે.

આ સુનાવણી માત્ર અમેરિકા પૂરતી મર્યાદિત નથી. ભારતમાં પણ AI આધારિત સાયબર છેતરપિંડીના કેસોમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. તેમાં અવાજની નકલ કરીને છેતરપિંડી, ડીપફેક વીડિયો તેમજ બેન્ક ગ્રાહકો, ઉદ્યોગપતિઓ અને પરિવારોને નિશાન બનાવતી ડિજિટલ ઓળખ આધારિત છેતરપિંડીના બનાવો સતત વધી રહ્યા છે.

ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"