ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ભારતમાં 'બ્રેન ડ્રેન' રોકાશે? PMRC યોજના વિદેશી ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોને વતન પરત બોલાવે છે
નવી PMRC યોજના વિદેશમાં કાર્યરત ભારતીય મૂળના સંશોધકો માટે ભારતમાં સંશોધન કરવાની સ્પર્ધાત્મક તક ઉભી કરવાનો પ્રયાસ છે.
-
17494975061757083828.png)
માલવિકા ચૌધરી - Tue, 30, Jun 2026
- 02:16 EDT
- 32
PMRC Scheme / X/ @IndianEmbassyUS
ભારતમાં વૈશ્વિક સ્તરની વૈજ્ઞાનિક પ્રતિભાને પરત લાવવાના હેતુથી શરૂ કરાયેલી પ્રધાનમંત્રી રિસર્ચ ચેર (PMRC) યોજના માટે અમેરિકામાં સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે ભારતીય મૂળના સંશોધકોને અરજી કરવાની અપીલ કરી છે.
કેન્દ્રના શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા શરૂ કરાયેલી આ મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજના હેઠળ વિદેશમાં કાર્યરત ભારતીય મૂળના પ્રતિભાશાળી સંશોધકો, વૈજ્ઞાનિકો અને ટેક્નોલોજી નિષ્ણાતોને ભારતની અગ્રણી સરકારી ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓ અને રાષ્ટ્રીય પ્રયોગશાળાઓમાં અદ્યતન સંશોધનનું નેતૃત્વ કરવાની તક આપવામાં આવશે.
આ યોજનામાં વિદેશમાં કાર્યરત ભારતીય નાગરિકો, ઓવરસીઝ સિટિઝન ઑફ ઇન્ડિયા (OCI) અને પર્સન્સ ઑફ ઇન્ડિયન ઓરિજિન (PIO) અરજી કરવા માટે પાત્ર છે.
PMRC યોજના હેઠળ કારકિર્દીના વિવિધ તબક્કાને ધ્યાનમાં રાખીને ત્રણ કેટેગરીમાં ફેલોશિપ આપવામાં આવશે. યંગ રિસર્ચ ફેલોઝ, સિનિયર ફેલોઝ અને રિસર્ચ ચેર્સ. પસંદ થયેલા સંશોધકોને દેશની અગ્રણી સરકારી યુનિવર્સિટીઓ અને રાષ્ટ્રીય પ્રયોગશાળાઓમાં ભારતની રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓને અનુરૂપ સંશોધન કાર્ય માટે નિયુક્ત કરવામાં આવશે.
અગાઉ પણ ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોને વતન પરત લાવવાના પ્રયાસો થયા હતા, પરંતુ સંશોધન માટે પૂરતા ભંડોળ, આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સંસ્થાકીય સહકારના અભાવ જેવા કારણોસર ઘણા વૈજ્ઞાનિકોએ વિદેશમાં જ કારકિર્દી બનાવી હતી. PMRC યોજના આ પડકારોને દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.
PMRC એમ્પાવર્ડ કમિટીના સભ્ય આદિલ ઝૈનુલભાઈએ New India Abroadને જણાવ્યું કે, "ભારતમાં વૈજ્ઞાનિક પ્રતિભાની ક્યારેય અછત નહોતી, પરંતુ પ્રતિભાનું વિદેશ તરફ જતું સતત સ્થળાંતર એક મોટી સમસ્યા હતી. પગાર અને સંશોધન સુવિધાઓમાં રહેલો તફાવત પણ એક મોટું કારણ હતું."
આ યોજના હેઠળ સેમિકન્ડક્ટર્સ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ, બાયોટેકનોલોજી, હેલ્થકેર, સાયબર સુરક્ષા, સ્વચ્છ ઊર્જા, એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ, ક્રિટિકલ મિનરલ્સ, અવકાશ અને સંરક્ષણ સહિત કુલ 13 પ્રાથમિક સંશોધન ક્ષેત્રોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ ભારતના વિવિધ રાષ્ટ્રીય મિશનોને પણ મજબૂત બનાવશે.
Calling all Indian-origin researchers, scientists, and technologists in the USA!
— India in USA (@IndianEmbassyUS) June 28, 2026
Are you looking to make a lasting impact on India’s research landscape?
The Ministry of Education has launched the Prime Minister Research Chair (PMRC) Scheme 2026, designed to bring global… pic.twitter.com/a7hWiNTp0m
ફેલોશિપ ઉપરાંત પસંદ થયેલા સંશોધકોને એકમુશ્ત સંશોધન ગ્રાન્ટ, ભારત સ્થળાંતર માટે સહાય, રહેઠાણ અને મેડિકલ ભથ્થું, જીવનસાથીને રોજગાર માટે સહયોગ તેમજ OCI સંબંધિત સુવિધાઓ પણ આપવામાં આવશે.
રિસર્ચ ચેર તરીકે પસંદ થયેલા સંશોધકો પોતાના વિદેશી સંસ્થાઓ સાથેનો સંપર્ક જાળવી રાખી શકશે અને સમયાંતરે ત્યાં મુલાકાત લઈ આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધન સહયોગ ચાલુ રાખી શકશે. ફેલોશિપની શ્રેણી મુજબ સમગ્ર સહાય પેકેજની કિંમત 13.8 લાખ અમેરિકન ડોલરથી વધુ હોઈ શકે છે.
એમ્પાવર્ડ કમિટીના જણાવ્યા મુજબ આ યોજના તૈયાર કરતી વખતે ઇઝરાયેલ, દક્ષિણ કોરિયા અને ચીન જેવા દેશોની પ્રતિભા પરત લાવવાની યોજનાઓનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. સાથે જ ભારતની યજમાન સંસ્થાઓ સંશોધકોને જરૂરી તમામ સુવિધાઓ આપી શકે તે બાબતે વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
કમિટીનું માનવું છે કે હાલની વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ ભારત માટે અનુકૂળ તક બની છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતમાં સંશોધન ક્ષમતા વધી છે, જ્યારે ઘણા દેશોમાં સંશોધન માટેનું ભંડોળ અનિશ્ચિત બન્યું છે, વિઝા સંબંધિત પડકારો ઊભા થયા છે અને શૈક્ષણિક ભરતીની ગતિ ધીમી પડી છે.
આદિલ ઝૈનુલભાઈએ જણાવ્યું કે, "આ તમામ પરિબળોએ મળીને એવી સ્થિતિ ઊભી કરી છે કે હવે ભારતમાં પરત આવવાનો વિકલ્પ માત્ર એક આદર્શ વિચાર નહીં, પરંતુ વાસ્તવમાં સ્પર્ધાત્મક તક બની ગયો છે."
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે પરત ફરવાના નિર્ણયમાં માત્ર પગાર જ મહત્વનો મુદ્દો નથી. સંશોધન દર્શાવે છે કે મોટાભાગે પરિવારની જરૂરિયાતો અને સ્થળાંતર સંબંધિત વ્યવસ્થાઓ જ સૌથી મોટો અવરોધ બને છે, અને PMRC યોજના આ મુદ્દાઓને પણ ધ્યાનમાં રાખે છે.
PMRC યોજના માટે અરજીઓ 15 જુલાઈ સુધી સ્વીકારવામાં આવશે. રસ ધરાવતા ઉમેદવારો શિક્ષણ મંત્રાલયના સમર્પિત PMRC પોર્ટલ દ્વારા પોતાની અરજી અને સંશોધન પ્રસ્તાવ સબમિટ કરી શકશે.
ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"
Leave A Comment
Related
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
E Paper
Video
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login