ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
1984 ਦੰਗਾ ਪੀੜਤਾ ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਨੇ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ ਜੇਲ੍ਹ
8 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਪਲਾਟ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਠੁਕਰਾਈ; ਆਖ਼ਰ ਤੱਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਦੀ ਰਹੀ 1984 ਦੰਗਾ ਪੀੜਤਾ
-
1759953093.png)
ਸਟਾਫ ਪੱਤਰਕਾਰ - Sat, 22, Aug 2026
- 01:06 EDT
- 13
1984 ਦੰਗਾ ਪੀੜਤਾ ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ / Photo Courtesy
ਸਾਬਕਾ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੁੜੀ ਰਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭੜਕਾਈ ਗਈ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ 80 ਸਾਲਾ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟਦਿਆਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਪੀੜਤ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖ਼ੌਫ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਢੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਰੂਹ ਕੰਬਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਵਾਹੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਸਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ।
17 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਉਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ’ਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ ਦੇ ਪਤੀ, 18 ਸਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਨ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ‘ਦਿੱਲੀ ਪਾਮ ਕਾਲੋਨੀ ਰਾਜ ਨਗਰ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੇਸ ਨੇ 1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲੀਸ ਦੀ ਕਥਿਤ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨਸਾਫ਼ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਬੇਹੱਦ ਦਰਦਨਾਕ ਅਤੇ ਅਸਹਿ ਰਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਕੇਸ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 8 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਇੱਕ ਪਲਾਟ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਰਦਾਰਨੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਲਈ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਅਣਖ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ।
ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ 2 ਨਵੰਬਰ 1984 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ 9 ਵਜੇ, ਜਦੋਂ ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ ਪੁਲੀਸ ਚੌਕੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਗਈ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਭਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ, “ਸਿੱਖ ਸਾਲਾ ਏਕ ਨਹੀਂ ਬਚਨਾ ਚਾਹੀਏ, ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈ ਉਨਕੋ ਸ਼ਰਨ ਦੇਤਾ ਹੈ, ਉਸਕਾ ਘਰ ਭੀ ਜਲਾ ਦੋ ਔਰ ਉਨਕੋ ਭੀ ਮਾਰੋ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਲੀਸ ਚੌਕੀ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦੰਗਾਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪੁੱਛਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ, “ਕਿੰਨੇ ਮੁਰਗੇ ਭੁੰਨ ਦਿੱਤੇ?”
ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੋੜ ’ਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ ਦਾ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉੱਠ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕੀ।
Leave A Comment
Related
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
E Paper
Video
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login